Hoe proef je wijn? Wijn proeven in 5 stappen

Altijd al beter wijn willen leren proeven? Of wil je je eigen wijnproeverij organiseren? Hoe proef je wijn op de juiste manier? Daar komt meer bij kijken dan je in eerste instantie zou denken. Gelukkig is dit helemaal zelf te trainen en is er een duidelijke methode die je altijd kunt aanhouden. Hieronder geven we je een gedetailleerd stappenplan dat bestaat uit vijf handige stappen. Daarnaast beantwoorden we veelgestelde vragen die direct bijdragen aan een betere ervaring tijdens de wijnproeverij.

Eerst een aantal wijnproefbegrippen uitgelegd

In de wijnwereld komen veel begrippen voor die aanvoelen als vakjargon. Het kan daardoor soms verwarrend zijn. Daarom is het eerst van belang om te begrijpen wat deze begrippen betekenen. Deze lijst geeft de vaktermen uit deze blog kort weer:

• Afdronk: de smaak die achterblijft nadat je wegslikt.
• Aroma: een geur- of smaaknoot, zoals kers, citrus of vanille.
• Balans: de verhouding tussen zuur, zoet, alcohol en tannine.
• Body: het gewicht van de wijn in je mond, waterig tot vol.
• Kurk: een geurfout waarbij de wijn naar vochtig karton ruikt.
• Oxidatie: smaakverlies door te veel zuurstof, waardoor wijn dof wordt.
• Restsuiker: de suiker die na de vergisting achterblijft.
• Rond: een wijn met zachte tannine die soepel wegdrinkt.
• Strak: een wijn met veel zuur, die fris maar streng aanvoelt.
• Tannine: een stof uit schil en pit die je mond samentrekt.
• Viscositeit: de dikte van de wijn, af te lezen langs het glas.
• Walsen: het glas ronddraaien, zodat de wijn meer aroma's afgeeft.

Het ultieme wijnproeverij stappenplan

Wijn proeven vergt vooral veel aandacht en herhaling. Je proeft wijn het beste door altijd dezelfde volgorde aan te houden. Gebruik je zintuigen actief. Als je het stappenplan aanhoudt dat wij hier beschrijven, weet je straks precies wat je in je glas hebt.

Stap 1. Kijken: hoe ziet de wijn eruit?

Houd het glas bij de steel en plaats het tegen een witte achtergrond, bijvoorbeeld een vel papier of een tafellaken. De kleur vertelt meer over de druif, de leeftijd en de rijping. Jonge witte wijn is bleek en groenig, terwijl oudere wijn naar goud en later amberkleurig wordt. Bij rode wijn werkt dit andersom. Jong is paarsrood, na een paar jaar gaat het richting oranje. Bekijk het volgende:

Kleur en intensiteit.
Jonge witte wijn is bleek en groenig, ouder trekt naar goud en later naar amber. Bij rode wijn is jong paarsrood, na een paar jaar wordt de rand oranje tot baksteenachtig.

Helderheid.
Vrijwel elke moderne wijn is helder, dus troebelheid kan op een gebrek wijzen. Ongefilterde wijnen zijn de uitzondering, want die houden bewust wat sluiering.

Viscositeit.
Kantel het glas schuin en kijk hoe de wijn terugloopt. Trage, dikke sporen duiden op meer alcohol of restzoet, waterige sporen op een lichte wijn.

Wat je hier vaststelt, is nog geen oordeel maar een verwachting. Een diepe kleur en dikke sporen wijzen op een zware wijn en dat zoek je in de volgende stappen terug.

Stap 2. Ruiken: wat komt er uit het glas?

Je zou het misschien niet verwachten, maar je neus doet het meeste werk. Niet je mond. Je tong registreert slechts enkele basissmaken, waardoor je neus een zeer belangrijk instrument is. Werk daarom in drie bewegingen:

• Ruik eerst zonder te walsen.
  Zo pak je de vluchtige geuren mee die na het walsen verdwijnen.
• Wals daarna het glas rond.
  Draai het met de voet over de tafel, of gebruik een korte beweging uit je pols. Er komt zuurstof bij en de wijn geeft zwaardere aroma's af.
• Ruik in korte, krachtige halen.
  Breng je neus tot net boven de rand en snuif twee of drie keer kort. Lang inademen levert minder op, omdat je neus binnen enkele seconden verzadigd raakt.

Benoem daarna wat je herkent, in drie lagen. Fruit en bloemen komen uit de druif. Gist en boter ontstaan bij de vergisting. Vanille, leer en tabak komen uit de rijping op hout. Naarmate je meer traint, leer je deze geuren steeds beter herkennen.

Stap 3. Proeven: wat gebeurt er in je mond?

Dan neem je een flinke slok, maar het liefst geen volle mond. Laat de wijn over je hele tong gaan en houd hem ongeveer vier seconden binnen. Zuig er zachtjes lucht bij door je lippen. Die lucht brengt de aroma's via je keel bij je reukorgaan. Beoordeel in die seconden vijf punten:

• Zoet: vooraan op je tong, van restsuikers die de gist niet heeft omgezet.
• Zuur: aan de zijkanten van je tong, als een lichte prikkeling.
• Tannine: je mond voelt droog aan of trekt samen, vooral bij rode wijn.
• Alcohol: een warm gevoel achter in je keel.
• Body: een lichte wijn voelt als water, een volle wijn eerder als melk.

Stap 4. Afdronk: wat blijft er hangen?

De afdronk is wat overblijft nadat je de wijn hebt doorgeslikt of uitgespuugd. Tel in stilte hoelang de smaak blijft hangen en let op het karakter ervan:

• Kort, enkele seconden: een eenvoudige wijn, geschikt voor dagelijks gebruik.
• Twintig seconden of langer: een betrouwbaar teken van kwaliteit, want lengte is lastig te maskeren.
• Fruit of frisheid blijft over: de wijn is in balans.
• Bitterheid, alcohol of scherp zuur blijft over: er wringt iets in de opbouw.

Ruik of smaak je vochtig karton, natte kelder of azijn? Dan is de fles beschadigd door kurk of oxidatie. Zet die apart, want een beschadigde wijn beoordeel je niet op smaak.

Stap 5. Beoordeling: wat vind je er zelf van?

Nu zet je alle waarnemingen naast elkaar en maak je de balans op. Een wijn mag stevig zuur hebben, zolang fruit of zoet daar tegenwicht aan geeft. Let op vier aspecten:

• Balans: bepaal of zuur, zoet, alcohol en tannine elkaar in evenwicht houden.
• Steekwoorden: noteer twee of drie termen over geur, smaak en afdronk.
• Basisgegevens: schrijf de druif, het land en het jaartal erbij.
• Oordeel: beslis of je deze wijn opnieuw zou inkopen of serveren.

Als je dit blijft herhalen, dan bouw je na een aantal keren een persoonlijk naslagwerk van stijlen op die bij je passen. Zo leer je welke wijnen je lekker vindt en welke je voorkeur hebben.

Welke smaken kun je proeven?

Hoe proef je wijn en benoem je wat je waarneemt? Zoet, zuur en bitter vormen de basis. Zoet komt van restsuiker, zuur uit de druif en bitter uit tannine. De verhouding bepaalt het beeld: veel zuur zonder zoet voelt strak aan, terwijl zachte tannine een wijn rond maakt.

Daarboven liggen de aroma’s. Witte wijn geeft vaak appel, peer, citrus en perzik. Rode wijn geeft onder andere tonen van kers, zwarte bes en pruim. Daarnaast bestaan bloemige tonen zoals bloesem en roos, en houttonen zoals vanille en tabak. Herken je een aroma niet meteen? Benoem dan de groep. Een brede term als ‘rood fruit’ is al bruikbaar.

Waar kun je betrouwbaar wijn inkopen?

Wil je goed proeven? Dan heb je een goede voorraad nodig. Voor horeca, slijterijen en retail is een assortiment dat past bij je gasten essentieel. Variatie is dan belangrijk. Zorg daarom voor spreiding, zodat er per kleur meerdere stijlen aan bod komen. Organiseer je regelmatig een wijnproeverij? Dan is het van belang om een betrouwbare wijngroothandel te hebben.

ITO BV levert wijn, maar ook andere dranken, aan zakelijke afnemers zoals horeca en slijterijen. Door internationale inkoopcontacten en eigen transport blijven de prijzen scherp en de levering flexibel. Zoek je een drankenleverancier die meedenkt over je aanbod?

Veelgestelde vragen over wijnproeven

Moet je wijn uitspugen tijdens het proeven?

Na een slok de wijn uitspugen is noodzakelijk omdat je wel nog helder moet blijven tijdens de proeverij, ook na meerdere glazen. Slik je alles door, dan ben je later niet meer scherp en neem je veel minder meer waar. Proef je thuis op de bank één of twee glazen? Dan hoeft dit echt niet per se.

Hoeveel wijn heb je nodig per persoon?

Reken op 40 tot 50 milliliter per wijn. Uit één fles haal je dus ongeveer vijftien proefglazen. Je schenkt immers maar een bodempje in en je proevers slikken de wijn niet door.

Welke soorten wijn zijn er?

De vier hoofdsoorten zijn rood, wit, rosé en mousserend. Rood heeft tannine uit de schil, wit is frisser en rosé zit daartussenin. Mousserende wijn heeft belletjes, zoals champagne of cava.

Op welke temperatuur serveer je wijn?

Witte wijn schenk je rond 8 tot 10 graden, rode wijn rond 16 tot 18 graden. Te koud verbergt de geur, te warm laat de alcohol overheersen.

Wat heb je nodig voor een wijnproeverij?

Per persoon een helder glas op een steel, water en neutraal brood. Zet ook papier klaar voor je proefnotities. Vermijd parfum en sterk gekruide hapjes.